Mijn naam is Alexander en ik ben verpleegkundige

Dag wereld,

Mijn naam is Alexander en ik ben verpleegkundige.

Mijn loopbaan begon in 2012, na mijn afstuderen van de KHLeuven. Ik kon toen direct beginnen op de afdeling Intensieve Zorgen, wat me een echte uitdaging leek. En dat was het ook. Ik had al snel door dat dit geen gemakkelijk werk was. Mijn ‘bijzondere beroepstitel’ (Banaba spoedgevallenzorg en intensieve zorgen) heb ik kunnen halen in 2 jaren, ondanks mijn fulltime baan. Het waren 2 zeer zware jaren.

Accreditaties

Ik heb nog net de tijd voor accreditatiebedrijven meegemaakt. Achteraf bekeken was dat een mooie tijd, er konden toen nog veel dingen die nu ondenkbaar zijn. Een voorbeeld: ik had in de keuken een fruitpers waarmee ik sapjes maakte, er was altijd overschot aan fruit (van de maaltijden van patiënten die niet konden eten). Die sapjes gaf ik ook aan patiënten! En dat werd gesmaakt.

Nu is niet alleen de fruitpers verboden, maaltijden van patiënten ‘hergebruiken’ wordt als diefstal beschouwd. De overschotten moeten de vuilbak in. Om maar te tonen hoe ver het gaat: de flessenopener met houten heft werd ook verboden. Hout zou niet hygiënisch zijn.

De opkomst van accreditatiebedrijven was –achteraf bekeken- en enorme kentering. Er werd door een externe firma beslist wat wel en wat niet kon. Het was als werknemer zeer belangrijk dit extreem nauwgezet te volgen…gedurende de controletijden. Er werd met veel grote woorden en zware termen gesmeten: ‘een garantie op kwaliteit!’, ‘gedreven door veiligheid!’, ‘zichtbare en dynamische kwaliteitscultuur!’, ‘integrale, veilige, topklinische en geïntegreerde zorgtrajecten op maat!’. Ik kan zo verder gaan.

Kernproblemen
Ondanks de holle woorden, de vele toeters, bellen, stickers, borden en twijfelachtige regeltjes, leek me er erg weinig veranderd voor de patiënt. Eigenlijk was het mij en de collega’s al lang duidelijk wat er verbeterd kon worden in de zorgsector:

1. Er zijn te weinig verpleegkundigen per bed.

2. We hebben nooit inspraak in beslissingen. Die worden genomen door mensen zonder kennis van zaken of met een ander agenda.

3. Er is geen geld voor de zorg, dus wordt er chronisch onvoldoende geïnvesteerd. Winst maken wordt zo primordiaal, en enkel winst staat centraal.

Er zijn nog heel veel problemen te benoemen natuurlijk, maar ze vallen uiteindelijk bijna allemaal terug op deze vorig benoemde zaken. De accreditatiebedrijven hebben deze problemen helemaal niet verbeterd, integendeel. Er kwam plots geld naar beneden gevallen zoals nooit tevoren, maar niet voor ons of voor patiënten. Wel om de accrediteurs te paaien en een mooie show op stelten te zetten. Hemel en aarde werd verzet om tot in de puntjes te kunnen voldoen aan de eisen…tot de controleurs weg waren natuurlijk. Aan de toenemende werkdrukte en de nijpende besparingen werd niet geraakt. Zelfs goedbedoelde ‘verbeteringen’ zoals een elektronisch patiëntendossier, bleken in de praktijk te zorgen voor meer werk.

Registraties boven acties

Zorgmanagers en kaderleden zagen een gouden kans om elke handeling te laten registreren, vaak op kafkaiaanse wijze. Zo heeft het de laatste jaren zorgplannen, scores en schalen geregend, tot op het punt dat ik een patiënt nu zelfs geen operatiehemd meer kan laten aantrekken zonder dat ik daarvoor een computer nodig heb.

Alles moet worden gemeten, geregistreerd en gedocumenteerd. En er wordt op toegezien hoor.

De zorgsector is ‘gemanaged’ geworden. Er mag geen enkel dood moment zijn, op alles staat een tijd en een prijs. Je moet de hele dag bewijzen dat je gewerkt hebt.
De druk is immens.

De maatschappij

De maatschappij heeft dit toegelaten en dat hebben we geweten. Ook buiten ziekenhuizen zie je gelijkaardige problemen. Het is -zo lijkt me toch- een maatschappelijk probleem geworden. Overal zie je hetzelfde. Er moet meer, en dat moet ook sneller. Het moet flexibeler, en zo goedkoop mogelijk. Er wordt van mensen meer verwacht. Ze krijgen daar echter minder voor terug.

Mensen komen ook meer en meer naar het ziekenhuis om bediend te worden. Een service te krijgen, zeg maar. “Ik betaal ook belastingen”, hoor je wel eens. “Ik heb hier recht op”, is ook wel al gevallen.

Dus ondanks –of net dankzij?- de accreditatiebedrijven is kwaliteit van zorg op sterven na dood. Het is geld dat centraal staat, en niets anders.

Maar mijn job, beste mensen, draait niet om geld. Ik wil dat ook niet veranderen.

COVID

Toen kwam COVID-19.

Helden waren we! Er werden vele holle en betekenisloze gebaren gesteld om ons een hart onder de riem te steken. Applaus en witte lakens, hoera! De wereld pretendeerde –eindelijk!- respect voor ons te hebben.

Respect voor helden?

Maar dat klopt niet. De wereld heeft geen respect voor ons, dat is me nu wel erg duidelijk. Geld is het enige waar deze maatschappij nog respect voor heeft. Dat verklaart ook waarom we tot helden gepromoveerd werden: een held is iemand die, in een gevaarlijke situatie, daden stelt die getuigen van buitengewone moed en zelfopoffering. Het is dus iemand die niet werkt voor geld, maar voor een moreel gevoel, voor hogere waarden. In deze maatschappij is dat eigenlijk iets negatiefs geworden.

Want die mensen kan je blijven uitpersen. Je weet dat ze hun werk toch zullen blijven doen, ongeacht de omstandigheden. Menselijkheid, empathie en zachtaardigheid…dit zijn eerder zwaktes geworden in deze prestatiegerichte maatschappij. Je kunt deze mensen blijven gebruiken want ze missen die kapitalistische focus die deze maatschappij drijft.

De elite

Grootverdieners zoals politici en CEO’s geven ook aan dat zij hun grote sommen geld terecht krijgen, zij vinden dat ze voor hun hard werk dat loon verdiend hebben. Indirect zegt dat veel over de dunk die ze van ons hebben. Want wij verdienen een heel pak minder en werken vaak in zeer moeilijk omstandigheden op de onmogelijkste uren. Omdat wij als zorgverleners weinig belang hechten aan geld en macht, zullen we van dit soort mensen ook nooit respect krijgen. Dit verdien je blijkbaar alleen door het af te dwingen. Dat zullen wij nooit doen.

IFIC

Ook de overheid heeft ons een mooie drol cadeau gedaan, keurig verpakt, met strikje er rond. Ja, de IFIC barema’s voor de zorgsector. Bejubeld door de overheid en als positief bevestigd door de grote (maar niet alle*) vakbonden. Met als kleine nota bene: er wordt geen onderscheid meer gemaakt tussen gespecialiseerde verpleegkundigen (met BBT) en verpleegkundigen zonder deze bijzondere beroepstitel. (De premie voor de BBT’ers is in 2018 al de nek omgewrongen). Dat betekent dat verpleegkundigen die MUG, ziekenwagen en/of triage als taak hebben, exact hetzelfde verdienen als verpleegkundigen die deze taken niet mogen uitvoeren omdat ze daarvoor niet gekwalificeerd zijn. Extra pijnlijk, aangezien de pandemie juist ongenadig hard heeft toegeslagen bij deze disciplines.

Ik gun alle collega’s uiteraard een beter loon, het is meer dan verdiend. Collega’s zonder BBT zijn uiteraard niet incompetent, dat is niet wat ik wilde zeggen. Maar waarom kan men niet gecompenseerd worden voor de extra verantwoordelijkheden die men krijgt? Komt men af met een euforisch bericht dat ik blij moet zijn met de opslag van mijn buren…dan kan ik dit niet aanvaarden als een geschenk. Integendeel, wie extra gestudeerd heeft, is ook later beginnen werken: één extra jaar opleiding geeft één jaar minder loon. Dit telt natuurlijk mee voor je pensioen. Volgens sommige bronnen komt dit dan neer op een verlies van €110 bruto per maand.

Deze IFIC barema’s voelen aan als een degradatie. En deze zomer kwam het ultimatum. Stap je mee in IFIC of niet? Niemand kon me met zekerheid zeggen of je later alsnog kon instappen. Het was ook erg verdacht dat de overheid zo graag wilde dat je snel instapte. Er was niemand die de zaak vertrouwde en dat zal nu niet anders zijn.

Opleidingen

Het volgende pijnlijk verhaal is de opleiding verpleegkunde. Deze opleiding is van een driejaarsopleiding naar een vierjaarsopleiding gegaan in 2016. Dit vierde jaar zou voornamelijk een stagejaar zijn. Een jaartje bijstuderen is –weeral- een jaartje niet werken. Of toch niet? Ik heb in de praktijk kunnen aanschouwen wat dat vierde jaar juist inhoudt, en het is heel simpel. Je komt als student gewoon gratis werken. Na x aantal dagen worden ze gewoon ingezet als zorgverlener zonder meer. Denk maar niet dat er nog veel opleiding of begeleiding bij komt kijken. Ze komen zeer goed van pas in een wereld waar de tekorten al jarenlang schrijnend zijn. Maar dit voelt niet juist aan. Het knaagt. De druk op de studenten is ook bijzonder hoog en ik stel me de vraag wie er aansprakelijk is wanneer het fout gaat. Wil je na die vier jaar die bijzondere beroepstitel halen? Dat kan nog, al is het geen banaba opleiding meer. Nee, nu is het een postgraduaat. Of beter, het zijn er twee. Voor de postgraduaat kritische zorgen betaal je maar liefst €1225, en dan moet je nog de tweede postgraduaat gevolgd hebben om in aanmerking te komen voor die beroepstitel. Deze specialisatie wordt financieel nergens gecompenseerd.
Kort samengevat ga je vijf jaar mogen studeren om voor drie jaar betaald te kunnen worden.

De gastarbeider?

Het historisch tekort aan verpleegkundigen zal nooit of te nimmer verholpen worden. Of toch wel? De overheid heeft al veel moeite gedaan om de gastarbeider terug op te waarderen. We hebben in de zorg al Polen, Hongaren, Roemenen, Portugezen, Spanjaarden, Filipijnen, en Afrikanen van allerlei landen mogen ontvangen. Alles, maar dan ook alles proberen, om toch maar de oorzaak van het tekort niet aan te pakken. Nee, ga mooi op zoek naar mensen die zich niet kunnen permitteren om hogere eisen te stellen. Zoek mensen die aan schrijnende armoede willen ontsnappen en bied het een dubieus contract aan. Betaal hiervoor ook tussenpersonen van verdacht allooi, zodat de stank van moderne slavernij tot hier te ruiken valt. Ondertussen is het spelletje reis rond de wereld in India gestrand. De provincie Kerala is het mekka geworden voor goedkope arbeidskrachten. (Knack, 27/1/’21). Begin je Malayalam al maar op te frissen wanneer je oma wil bezoeken in het WZC.

Ik heb sympathie voor deze buitenlandse zorgverleners en ik zou in hun plaats dezelfde stappen overwegen. Maar je zal me nooit wijsmaken dat kwaliteit van zorg nog een criterium is bij dergelijke tewerkstellingen. Het zijn snelle en goedkope werkkrachten die niet kunnen klagen. Hoe goed ze hun werk doen, is totaal irrelevant geworden. Is dat wat we willen als samenleving?

Blijkbaar wel.

Want wie zochten we ook alweer om vaccins te zetten?

Gepensioneerden, vrijwilligers, studenten,…iedereen die je niet moet betalen. Getuigt dit dan van respect? Vrijwilligers worden zo gedegradeerd tot goedkope werkkrachten. Dat is wat onze regering wil, vooral niet teveel geld uitgeven. Dat zij zo zelf de oorzaak van het tekort creëren, komt nooit ter sprake. Nee, we zullen mensen met ‘andere kwalificaties’ terug inzetten. De lat wordt dus permanent verlaagd en de noodoplossing wordt een blijvende oplossing.

Het is erg beledigend om te horen dat je blijkbaar kan vervangen worden door een psycholoog of een muziekleraar. Hier hoor je wederom hoe arrogant, incompetent en laag dunkend de politiek zich uit over de zorgsector.

De ASO’S

Ook de artsen in opleiding zijn niet bespaard gebleven van eindeloze gierigheid van onze wereld. Nee, ook hier het sijpelt het maatschappelijk probleem mooi door. In 2021 werden de assistent-artsen mooi in de rug gestoken door een nieuwe wetgeving. VASO (Vereniging Arts-Specialisten in Opleiding) sprak van een regelrecht provocatie. Het was al geen geheim dat deze collega’s lange, zware dagen moesten werken en dat de omstandigheden verre van ideaal waren. De sociale bescherming en arbeidsvoorwaarden waren al sinds 1983 niet meer geüpdatet. De nieuwe wetgeving waar de overheid mee op de proppen kwam, deed hen steigeren, en terecht. De systematische uitbuiting werd eerder in een wet gegoten en van verbeteringen was geen sprake. Enkel door duidelijk gerichte acties van de assistenten is deze wetgeving er niet doorgekomen. Ook deze ‘helden van de zorg’ werden dus genadeloos in de koud gezet en dat na hun uitzonderlijke zware inspanningen gedurende de pandemie. Dit getuigt weeral van een fundamenteel gebrek aan respect voor zorgverleners.

Trumpism

Dan komen de gevolgen van het Trumpiaans tijdperk.
Het was even grappig om die narcistische brulaap zichzelf belachelijk te zien maken op tv. Maar al snel werd het bittere ernst: blijkbaar zijn er veel mensen fan van zo’n vreselijk figuur. Die verlepte sinaasappel heeft mooi 73.5 miljoen stemmen gehaald. De waarheid was ineens discutabel, feiten werden gedegradeerd tot linkse propaganda en toogpraat met buikgevoel werd ineens een valabel argument. Welkom in het post truth tijdperk.

Het is onmogelijk geworden om in gesprek te gaan met mensen die zichzelf hebben wijsgemaakt dat hun eigen mening per definitie gelijkwaardig is aan die van een ander.

Je mening

Op maar even héél duidelijk te zijn: je mening is helemaal niet automatisch gelijk aan die van een ander, dat hangt af van erg veel factoren. Het is ook niet meer dan logisch om ergens geen kennis over te hebben, dat is onvermijdelijk en heel erg menselijk. Dit kunnen toegeven is geen zwakte. Ik vind het een sterk punt en het getuigt van enige zelfkennis en respect tegenover jezelf én anderen. Dit ontbreekt in onze samenleving meer en meer.

Domheid lijkt zowaar een keuze geworden te zijn.

Dat verklaart ook waarom er ineens zoveel antivaxxers tevoorschijn zijn gekomen én waarom zij meer en meer een platform krijgen om hun pseudo-intellectueel gezwets te verkondigen. Het verklaart waarom megalomanen zoals Bolsonaro en Trump zich openlijk kunnen keren tegen wetenschappers zonder stevige argumenten te brengen. Hun ego geeft hen toch altijd gelijk en veel mensen vinden dat aanvaardbaar.

Dit soort redeneren sijpelt door naar de bevolking, en gevolgen zien we dagelijks op de spoedgevallendienst. Steeds meer en meer mensen hebben het lef om ons te zeggen wat al dan niet urgent is en welke behandeling er wanneer nodig is. De spoedgevallendienst wordt zo gedegradeerd tot ‘de nachtwinkel van het ziekenhuis’. Je komt wanneer je wil voor een behandeling die je maar uitstelt tot jij zelf vindt dat het nu wel eens beholpen moet worden. Zo wordt een ingegroeide teennagel gepromoveerd tot een spoedgeval. Dat dit euvel al 3 weken gaande is, maakt voor onze patiënt niet uit. Waarom dit om half drie ’s nachts moet gebeuren, is niet aan ons om te vragen. Nee, het is dringend wanneer de patiënt zegt dat het dringend is.

“mijn huisarts is op vakantie”, is een van de grootste wederkerende ‘urgenties’ geworden in de zomermaanden. Het aantal niet dringende ziekenwagenritten gaat ook elk jaar omhoog. Smalend worden we omschreven als ziekenvervoer of taxi. Sommige mensen vragen schaamteloos om hen na hun ‘consultatie’ mooi terug naar huis te brengen. Wanneer we dit weigeren, moeten we niet op al te veel begrip rekenen. Mensen hebben geen idee dat ze zo ons zorgsysteem overbelasten en dringende hulp afnemen van mensen die dit wel nodig hebben. Ik krijg ook niet de indruk dat hen dat kan schelen.

Ook lokale bekendheden en politici gaan hier bijlange niet vrijuit, ze nemen voorbeeld aan het wangedrag van prominente figuren. Ik ben niet vergeten hoe bepaalde partijen trots waren op hun besparingen in de zorgsector. Ik ben al helemaal niet vergeten hoe lacherig sommige bekendheden deden met de opgelegde coronamaatregelen, en ik ben kwaad hoe sommige politici openlijk verkondigden bepaalde maatregelen niet te zullen handhaven. Zij hebben een voorbeeldfunctie en er kleeft bloed aan hun handen door hun gedrag.

Om het met een recent voorbeeld te stellen: bekend mediafiguur Ingeborg probeerde te frauderen met haar coronapaspoort. Ze vroeg om het spuitje weg te gooien maar toch het vaccinatiebewijs te krijgen. De lacherige toon waarmee dit doodleuk verkondigde op de radio, deed mijn bloed koken. Voor haar was er geen vuiltje aan de lucht, en haar dolle frats was toch o zo onschuldig. Dat zij hiermee een heel systeem ondermijnt en de zwakkeren van de maatschappij mooi te kakken zet, kan haar duidelijk niet schelen. Peter Van de Veire vond het dolletjes, en daarmee was de kous af. Dat soort ongegeneerd egocentrisme is kenmerkend voor de maatschappij anno 2021 en het kan een woede in me bovenhalen waar ik zelf van schrik. Een slag in het gezicht voor de hele zorgsector die zich zo uit de naad heeft gewerkt om de pandemie te bedwingen.

Winst eerst

En van razernij gesproken: ik ben ziedend op de voorrang die ‘de economie’ keer op keer kreeg op het welzijn van de bevolking. Die koopjeszondag? Kon doorgaan hoor. Die buitenlandse reizen? Afgeraden…maar daar stopte het. Zo erg bleek het ineens allemaal niet meer. Erg…voor wie?

Want het waren wij weer, die de gevolgen mochten incasseren. Winst kreeg voorrang op ons welzijn. Elke nieuwe golf was niet enkel ‘meer werk’, zoals vele mensen denken. Het was ook meer risico. Meer angst, meer uitputting, en ook meer uitstel voor andere patiënten. Ik heb veel collega’s ziek zien worden en meerdere weten overlijden door de gevolgen van COVID-19. Veel patiënten hebben operaties moeten uitstellen of hebben behandelingen veel te laat gekregen. Heel pijnlijk om te weten dat koopzondag primeerde op hun welzijn. En het gaat ook alle kanten van de maatschappij uit: wat voor woekerwinst de farmaceutische industrie nu aan het halen zijn, wil ik liever niet meer horen. Hun desinteresse voor het welzijn van de derde wereld spreekt ook boekdelen.

De zorg: uw vijand

En nu komt het aller aller irritantste probleem tevoorschijn. De zorgsector is niet meer de held die ze was verleden jaar. Ze is niet meer de oplossing voor het COVID-19 probleem. Nee, in de ogen van velen is de onze sector net de oorzaak geworden van het probleem. Het zijn wij, immers, die blijven hameren op maatregelen. Het zijn wij, die vasthouden aan mondmaskers voor iedereen. Het zijn wij die familie uit ziekenhuizen blijven weren. Wij zorgverleners, staan hen in de weg naar hun ‘absolute vrijheid’. Tragisch, hoe vrijheid zo gelijkgesteld wordt aan egocentrische weigering tot verantwoordelijkheidszin.

Ik kan hier niet tegen op.

Het is zinloos deze mensen te informeren. Ze hebben geen interesse in feiten.

En eerlijk? Het ontbreekt me aan moed. Ik ben het o zo beu om te moeten discussiëren over die beperkingen. Ik kan geen medelijden meer veinzen tegenover mensen die “niet te kunnen ademen door een masker”. Mijn houding is duidelijk tegenover deze mensen: trek uw plan ermee.

Helaas ben ik, samen met mijn collega’s, wel het slachtoffer van hun arrogantie en gebrek aan inzicht. Wat moet ik doen? Wel, ik moet uit de rol van slachtoffer stappen. Ik kan voor deze mensen geen respect of geduld meer opbrengen. Voor een maatschappij die zo op mij neerkijkt, kan ik mij niet meer inzetten. Jullie hebben wel gezegd respect te hebben voor ons…maar jullie hebben enkel het tegenovergestelde getoond.

Wat wil ik?

Ik wil niet meer smeken om werkbaar werk.

Ik wil niet meer continu moeten bewijzen dat ik aan het werken ben, naar personen toe die niet het minste idee hebben van wat mijn werk inhoudt, maar wel de bevoegdheid hebben om te beslissen hoe mijn werk geregeld moet worden.

Ik kan geen geduld of medelijden opwekken voor de rest van de wereld die zich toch o zo benadeeld voelt door de coronamaatregelen. Niemand heeft harder geleden dan wij en de patiënten.

Ik wil niet meer discussiëren met mensen over wat al dan niet dringende zorg is. Hun mening kan mij niet schelen.

Ik wil terug als mens behandeld worden, niet als werktuig.

De toekomst?

De komende jaren zullen we merken dat de tekorten in de zorg dramatische gevolgen zullen hebben. Ik ben daar zeer negatief over. In 2024 zal je wel eens een uur kunnen wachten op een ziekenwagen en je zal bij de geboorte van je dochter al een mammografie en extractie van de 4 wijsheidstanden mogen plannen. Want, beste wereld, het kantelpunt is gekomen. De domino’s zijn gevallen en de kettingreactie zal niet zomaar gestopt kunnen worden.

Wat is het plan?

Nb: ik heb opzettelijk geen enkele zorginstelling, manager, kaderlid, collega of wie dan ook bij naam genoemd, omdat ik niet vind dat dat uitmaakt. Het probleem is groter dan enkele individuen en ik weiger enkelingen alle schuld van dit complex probleem in de schoenen te schuiven. Voel je je toch geviseerd door deze brief, dan stel ik voor dat je eens goed nadenkt over je leven.

En fuck you very much, Ingeborg.

Alexander

*UNION4U heeft deze wantoestanden herhaaldelijk aangeklaagd en hiertegen betoogd.
Deel op: